Pamięć i nowe tabliczki na Cmentarzu Głównym - dwaj weterani uhonorowani

Podczas uroczystości w Przemyślu atmosfera była stonowana, ale pełna obecności historii. Przy mogiłach powstańców zebrała się młodzież, służby mundurowe i reprezentanci instytucji – i to nie tylko z racji rytuału, lecz z powodu odkryć badawczych, które zmieniają lokalną mapę pamięci. Uroczystość przypomniała, że historia bywa długa w odkrywaniu twarzy tych, którzy walczyli o niepodległość.

• Przy kwaterze nr 16 wraca cisza i porządek pamięci o Powstaniu Styczniowym
• W Przemyślu uhonorowano dwóch weteranów wpisanych do ewidencji

Przy kwaterze nr 16 wraca cisza i porządek pamięci o Powstaniu Styczniowym

Obchody odbyły się przy kwaterze nr 16 na Cmentarzu Głównym przy ulicy Juliusza Słowackiego. Organizatorami byli m.in. Dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor IPN Oddział w Rzeszowie, oraz Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Rzeszowie. W uroczystości uczestniczył także Zastępca Prezydenta Bartłomiej Barszczak. Obecni byli przedstawiciele służb mundurowych, delegacje parlamentarzystów, dyrekcja Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej – Jan Jarosz i jego zastępca Lucjan Fac – oraz duża grupa młodzieży szkolnej.

W trakcie spotkania historyk i regionalista Janusz Motyka przedstawił wyniki wieloletnich kwerend, które pozwoliły zidentyfikować kolejnych uczestników Powstania Styczniowego spoczywających na cmentarzu. Jeszcze przed II wojną światową znanych było około 60 nazwisk weteranów - prace badawcze powiększyły tę listę do 123 osób. Uczestnicy modlili się za powstańców, delegacje składały kwiaty i zapalały znicze.

W Przemyślu uhonorowano dwóch weteranów wpisanych do ewidencji

Zwieńczeniem obchodów było oznaczenie tabliczką “Grób Weterana” dwóch mogił, które w grudniu 2025 roku zostały wpisane do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Decyzjami z dnia 10 grudnia 2025 r. do rejestru trafiły:

• Leopold Olszewski – urodzony około 1846 roku w Starym Siole, walczył jako oficer pod rozkazami Mariana Langiewicza, Antoniego Jeziorańskiego i Marcina Borelowskiego, był trzykrotnie ranny; zmarł 7 marca 1912 r.; wpis do ewidencji pod numerem ewidencyjnym 12032.
• ks. Teofil Karol Łękawski – urodzony 8 lutego 1834 r. w Przemyślu, otrzymał święcenia 1 czerwca 1867 r., pracował m.in. jako katecheta w Drohobycz (skąd został usunięty przez Austriaków za działalność patriotyczną), pełnił funkcje w edukacji i seminarium w Przemyślu, był jednym z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu; zmarł 29 czerwca 1923 r.; wpis do ewidencji pod numerem ewidencyjnym 12031.

Oznakowanie mogił i oficjalne wpisy do ewidencji to efekt pracy historyków i służb upamiętniających – ich działania sprawiają, że pojedyncze groby stają się częścią udokumentowanej pamięci o długotrwałym zrywie z XIX wieku.

Praca badawcza i uroczystość miały także wyraźny wymiar edukacyjny – widok tabliczek i opowiedziane losy powstańców tworzą namacalny punkt odniesienia dla lekcji historii i lokalnych inicjatyw. Dla mieszkańców oznacza to łatwiejsze odnalezienie mogił, pewniejszą informację o ludziach związanych z miastem oraz materiał, który szkoły i instytucje kultury mogą wykorzystać przy przypominaniu o udziale Przemyślan w Powstaniu Styczniowym.

na podstawie: UM Przemyśl.