Zamiast kolejnej książki wybrały spacer po śladach Przemyśla

Tym razem Dyskusyjny Klub Książki dla dorosłych odłożył lekturę na półkę i ruszył w miasto. Przemyska Biblioteka Publiczna stała się początkiem wędrówki przez klasztory, królewskie wizyty, wojenne historie i rzemiosła, z których Przemyśl jest znany do dziś.

• Dyskusyjny Klub Książki zamienił lekturę na miejską wędrówkę
• Od Matki Bożej Jackowej do dobrego wojaka Szwejka
• Franciszkanie i Wieża Zegarowa domknęli opowieść o mieście

Dyskusyjny Klub Książki zamienił lekturę na miejską wędrówkę

11 sierpnia 2026 roku klubowiczki spotkały się nie przy stole z książką, lecz na trasie prowadzącej przez najważniejsze punkty historycznego centrum. Za opowieść odpowiadała Elżbieta Rozmus, przewodniczka i jednocześnie członkini Dyskusyjnego Klubu Książki. 🚶

Spacer rozpoczął się w Przemyskiej Bibliotece Publicznej przy ulicy Grodzkiej 8, w budynku dawnego klasztoru dominikanek. Początki tego miejsca sięgają 1595 roku, gdy do Przemyśla przybyły Magdalena Dobrostańska i Jadwiga Tarłówna. Tak powstał pierwszy żeński klasztor w mieście.

Z czasem zakonnice przejmowały kolejne parcele w sąsiedztwie klasztoru dominikanów, a w XVII wieku kompleks wzbogacił się o kościół św. Katarzyny ze Sieny. Z tym miejscem wiąże się także historia Eleonory Szczawińskiej, która w zakonie nosiła imię siostry Felicji. W 1634 roku Samuel Kurdwanowski miał nocą dostać się do klasztoru i wyprowadzić ją, by potajemnie zawrzeć małżeństwo. Głośną sprawę opisał później Władysław Łoziński w książce Prawem i lewem.

Klasztor przestał działać w wyniku reform cesarza Józefa II. W latach 80. XVIII wieku zabudowania przejęło państwo austriackie, nadając im wojskowe funkcje. Był tu magazyn, szpital wojskowy, a od 1888 roku kasyno oficerskie, w którym organizowano bale, przedstawienia i uroczystości. Budynek odwiedzili cesarz Franciszek Józef I oraz car Mikołaj II, który pojawił się w Przemyślu po kapitulacji Twierdzy Przemyśl w 1915 roku.

Późniejsze dzieje tego miejsca także są wielowątkowe. W okresie międzywojennym działały tu biblioteki, czytelnia i stowarzyszenia, po II wojnie światowej - klub garnizonowy, a w dawnej sali balowej kino „Kosmos”. Dziś, po rewitalizacji, mieści się tu biblioteka. 📚

Od Matki Bożej Jackowej do dobrego wojaka Szwejka

Kolejny przystanek stanowił klasztor dominikanów, którego historia sięga średniowiecza. Najważniejszą bohaterką opowieści była Matka Boża Jackowa - późnogotycka alabastrowa figura Madonny z Dzieciątkiem. Według tradycji do Przemyśla przywiózł ją św. Jacek Odrowąż. W 1766 roku figurę ukoronowano papieskimi koronami, a po kasacie klasztoru w 1786 roku przeniesiono ją do przemyskiej katedry.

Trasa prowadziła dalej ulicą Grodzką na Rynek, gdzie rozmowa zeszła na dawną zabudowę miasta, historię ratusza i nietypowy, pochyły układ placu. W XVI wieku stał tu murowany ratusz z wieżą zegarową. Budynek rozebrano na początku XIX wieku, ale pamięć o nim zachowały miejskie opowieści i przedstawienia na zabytkowych polichromiach.

Na Rynku nie mogło zabraknąć figury dobrego wojaka Szwejka, która jest turystyczną atrakcją Przemyśla od 2008 roku. Bohater powieści Jaroslava Haška trafił do miasta podczas I wojny światowej. W jego literackich przygodach Przemyśl zajmuje ważne miejsce - Szwejk zostaje zatrzymany jako podejrzany o szpiegostwo i trafia do Twierdzy Przemyśl.

Historia twierdzy była jednym z najważniejszych tematów spaceru. W XIX wieku rozbudowano ją do jednej z największych twierdz fortowych w Europie. Pierwsze oblężenie rozpoczęło się w 1914 roku, drugie trwało od listopada 1914 do marca 1915 roku, a po kapitulacji załogi miasto znalazło się pod rosyjską okupacją. Trzecie oblężenie trwało od 18 maja do 3 czerwca 1915 roku. Wtedy układ sił się odwrócił - twierdzy bronili Rosjanie, a atakowały ją wojska austro-węgierskie i niemieckie.

Franciszkanie i Wieża Zegarowa domknęli opowieść o mieście

Spacer objął także kościół Franciszkanów, gdzie szczególną uwagę zwróciły freski związane z przeszłością Przemyśla. Jedno z przedstawień pokazuje dawne miasto i ratusz, o którym wcześniej była mowa na Rynku. Sama świątynia, obecna w formie pochodzącej z XVIII wieku, łączy elementy baroku, rokoka i klasycyzmu. Znajdują się tu również relikwie św. Wincentego, patrona Przemyśla.

Finałem wędrówki była Wieża Zegarowa, w której działa Muzeum Dzwonów i Fajek. Wzniesiono ją w latach 1775-1777 jako dzwonnicę planowanej katedry greckokatolickiej. Dziś przypomina o dwóch rzemiosłach mocno związanych z miastem: ludwisarstwie i fajkarstwie. 🔔

Jedno spotkanie pozwoliło przejść przez kilka stuleci historii Przemyśla - od żeńskich zakonów i dawnych mieszkańców, przez cesarzy i żołnierzy, aż po artystów oraz rzemieślników. Każdy kolejny punkt trasy dopisywał własny rozdział do opowieści o mieście.

na podstawie: Przemyska Biblioteka Publiczna.