Na Forcie XI wojna pokazuje zaskakujące oblicze sztuki okopowej

W murach Fortu XI Duńkowiczki historia nie leży za szkłem jak martwy eksponat. Na nowej wystawie można zobaczyć, jak z wojennego chaosu rodziły się przedmioty zaskakująco piękne, a zarazem codzienne. To opowieść o I wojnie światowej widzianej przez ręce żołnierzy, którzy z resztek materiałów tworzyli naczynia, ozdoby i pamiątki. Ekspozycja daje też rzadką szansę, by spojrzeć na Twierdzę Przemyśl przez mniej oczywisty, bardziej ludzki pryzmat.

• Symboliczne otwarcie w murach fortu
• Z wojennych resztek powstały naczynia, ozdoby i pamiątki
• Twierdza Przemyśl wraca w mniej oczywistej opowieści

Symboliczne otwarcie w murach fortu

Podczas uroczystości 17 czerwca 2026 r. w Forcie XI Duńkowiczki otwarto czasową wystawę „Sztuka okopowa”. Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonała Bożena Ryczan, starosta przemyski, akcentując tym samym znaczenie miejsca, w którym pamięć o dawnych wydarzeniach łączy się z konkretnymi śladami materialnymi.

Ekspozycja została przygotowana z kolekcji udostępnionej przez dr. hab. prof. UJ Wiktora Szymborskiego. To zbiór, który pokazuje wojenną codzienność z perspektywy rzadko obecnej w szkolnych podręcznikach – nie tylko przez pryzmat frontu, ale także przez to, co działo się tuż za linią walk, gdzie rodziła się potrzeba tworzenia, przechowywania i upamiętniania.

Z wojennych resztek powstały naczynia, ozdoby i pamiątki

Na wystawie znalazły się dekoracyjne naczynia, ozdoby, wojskowe pamiątki i przedmioty użytkowe wykonane z materiałów pozostałych po działaniach wojennych. Właśnie ten kontrast najmocniej przykuwa uwagę. Z rzeczy powstałych w cieniu zniszczenia tworzono przedmioty staranne, nieraz kunsztowne, a przy tym osobiste – takie, które miały przetrwać dłużej niż sam moment wojennego napięcia.

Uzupełnieniem są archiwalne fotografie. Pokazują proces powstawania tych wyrobów oraz codzienność żołnierzy na zapleczu frontu. Dzięki temu wystawa nie zatrzymuje się na samym efekcie wizualnym. Dopowiada, jak wyglądało życie w warunkach niedostatku i jak wiele znaczyła zwykła umiejętność wykorzystania tego, co zostało pod ręką.

Twierdza Przemyśl wraca w mniej oczywistej opowieści

„Sztuka okopowa” nie jest tylko prezentacją osobliwości z przeszłości. To również lekcja o dziedzictwie związanym z dziejami Twierdzy Przemyśl, podana w formie, która potrafi zatrzymać na dłużej niż jedna sala i kilka gablot. W takim ujęciu historia regionu przestaje być abstrakcyjna – staje się zbiorem konkretnych przedmiotów, gestów i decyzji ludzi zamkniętych w wojennej rzeczywistości.

Wystawę można oglądać do końca sierpnia 2026 roku. To ważna propozycja nie tylko dla osób zainteresowanych militariami, lecz także dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć, jak na Podkarpaciu splatają się pamięć, rzemiosło i wojenne losy miejsca, które wciąż ma wiele do opowiedzenia.

na podstawie: Powiat.