Wakacyjny wyjazd bez wpadki. NFZ przypomina o zdrowiu i EKUZ

Na starcie wakacji lista drobiazgów potrafi urosnąć szybciej niż spakowana walizka. Podkarpacki NFZ przypomina, że przed wyjazdem warto pomyśleć nie tylko o odpoczynku, ale też o zdrowiu, dokumentach i prostych zabezpieczeniach na czas upału czy nagłej choroby. Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ, podkreśla, że urlop ma być przyjemnością, a nie problemem. W poradniku znalazły się rzeczy, które łatwo zlekceważyć, a w kryzysie okazują się najważniejsze.

• Słońce i upał nie wybaczają lekceważenia
• Telefon, szpital i leki. To warto sprawdzić zanim ruszy droga
• EKUZ, góry i dzieci. Tu szczegóły decydują o bezpieczeństwie

Słońce i upał nie wybaczają lekceważenia

Gdy plan wyjazdu prowadzi na plażę, spacer albo dłuższy pobyt na słońcu, trzeba pamiętać o wodzie, nakryciu głowy i ochronie przed promieniowaniem UV. To nie jest sezonowa przesada, tylko podstawowa higiena bezpieczeństwa: z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że w Polsce co roku pojawia się około 50 tys. nowych zachorowań na nowotwory skóry, w tym 3 tys. czerniaków.

Czerniak odpowiada za 6 proc. wszystkich nowotworów skóry, ale śmiertelność pozostaje bardzo wysoka – około 80 proc. chorych umiera z jego powodu. Liczba zachorowań na czerniaka w Polsce podwaja się co 10 lat, więc oparzenie słoneczne nie powinno być traktowane jak drobny epizod po całym dniu na zewnątrz. Udar cieplny zdarza się rzadziej, ale podczas letnich upałów jego ryzyko wyraźnie rośnie, a skutki mogą być poważne.

„Bez względu na to, gdzie poprowadzą nas nasze wakacyjne plany, nie zapomnijmy o kilku sprawach, aby odpoczynek stał się przyjemnością, a nie problemem” – zaznacza Rafał Śliż.

Najprostsza zasada brzmi: lepiej zapobiegać niż szukać pomocy dopiero wtedy, gdy organizm już się przegrzał.

Telefon, szpital i leki. To warto sprawdzić zanim ruszy droga

Jeśli w trakcie wyjazdu nic poważnego się nie dzieje, i tak dobrze jest jeszcze przed wyjazdem sprawdzić, gdzie znajduje się najbliższy szpital oraz punkt nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Taka wiedza oszczędza nerwów, gdy pojawia się gorączka, uraz albo nagłe pogorszenie samopoczucia, a czasu na szukanie informacji jest mało.

W razie zagrożenia życia najważniejszy pozostaje numer 112. Dyspozytor może nie tylko uruchomić pomoc, ale też pokierować działaniem osoby dzwoniącej. Warto pamiętać o jednej rzeczy, która w stresie bywa pomijana – to dyspozytor odkłada słuchawkę pierwszy.

Przy zatrzymaniu krążenia i oddechu liczy się każda chwila. Na uratowanie mózgu przed nieodwracalnymi zmianami są tylko 4 minuty, dlatego czekanie nie pomaga. Z tego samego powodu dobrze mieć choć podstawową wiedzę z pierwszej pomocy – nie po to, by zastąpić ratowników, ale by zareagować zanim dotrą na miejsce.

Osoby z chorobami przewlekłymi powinny zabrać zapas leków lub wyrobów medycznych, listę wszystkich przyjmowanych preparatów i wyniki ostatnich badań. Warto też mieć przy sobie dokumentację medyczną, zwłaszcza wtedy, gdy schorzenie jest nietypowe i lekarz będzie musiał szybko ocenić sytuację. Jeśli dany lek jest przepisywany tylko przy ściśle określonym rozpoznaniu albo na podstawie zaświadczenia od specjalisty, brak takiej informacji może oznaczać receptę z pełną odpłatnością. Przydatna bywa też aplikacja mojeIKP, bo lekarz może w niej podejrzeć historię leczenia.

Do potwierdzenia prawa do bezpłatnych świadczeń trzeba mieć dokument tożsamości z numerem PESEL. Adresy placówek można też sprawdzić w Telefonicznej Informacji Pacjenta pod numerem 800 190 590, która działa bezpłatnie i całą dobę. W kraju, gdy własny lekarz rodzinny jest daleko, pomocy może udzielić każda inna poradnia POZ. Po godzinach pracy, czyli od poniedziałku do piątku od 18.00 do 8.00 następnego dnia oraz przez całą dobę w soboty, niedziele i inne dni ustawowo wolne, działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. Gdy stan jest nagły i poważny, a zagrożone może być życie, pozostają Izba Przyjęć albo Szpitalny Oddział Ratunkowy – bez rejonizacji.

EKUZ, góry i dzieci. Tu szczegóły decydują o bezpieczeństwie

Jeżeli wakacje prowadzą do innego kraju Unii Europejskiej albo państwa EFTA, przydatna będzie aktualna karta EKUZ. Potwierdza ona prawo do świadczeń w krajach UE i EFTA oraz w Wielkiej Brytanii, a na Podkarpaciu można ją odebrać także w Przemyślu. Karta jest wydawana bezpłatnie, a dla pracowników i osób prowadzących działalność gospodarczą ważna jest 3 lata, natomiast dla emerytów aż 20 lat. Warto wyrobić ją wcześniej i sprawdzić zasady współpłacenia, bo część świadczeń za granicą nadal może być płatna.

Na trasie i podczas wypraw pieszych przyda się apteczka pierwszej pomocy z podstawowym wyposażeniem. Gdy dojdzie do problemu na autostradzie, można skorzystać z telefonów SOS rozmieszczonych co kilka kilometrów. Osoby wybierające się nad wodę albo w góry powinny też zapisać w telefonie dwa numery ratunkowe:

1. 601 100 100 – WOPR
2. 601 100 300 – GOPR

Pomaga również bezpłatna aplikacja „Ratunek”, polecana przez GOPR, a przed wyjściem warto sprawdzić prognozę pogody. Podróż do krajów tropikalnych wymaga z kolei innego przygotowania – poza szczepieniami obowiązkowymi można rozważyć te zalecane przez GIS, m.in. przeciw durowi brzusznemu, zakażeniom meningokokowym, cholerze, wściekliźnie i kleszczowemu zapaleniu mózgu. Nadal możliwe są szczepienia przeciw COVID-19, a więcej informacji podaje Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie .

Nie można zapominać o dzieciach. Policyjne dane przywołane przez NFZ pokazują, że najczęstsze wakacyjne zagrożenia dotyczą wypadków komunikacyjnych, także z udziałem hulajnóg, zdarzeń nad wodą i utonięć, a także zatruć – od chemikaliów, przez grzyby, po nieświeże jedzenie. W tłumie przydaje się więc prosta opaska z numerem telefonu rodziców.

Wakacje nie muszą zamieniać się w serię nerwowych telefonów. Im wcześniej spakowane zostaną leki, dokumenty, EKUZ i podstawowe numery, tym więcej zostaje miejsca na zwykły odpoczynek.

na podstawie: Powiat.